Gen Mã Di Truyền Và Quá Trình Nhân Đôi ADN: Lý Thuyết & Bài Tập
Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN là những nhân tố quan trọng trong việc nghiên cứu các vấn đề di truyền học. Tuy nhiên không phải ai cũng hiểu tường tận về các nhân tố này. Gen, mã di truyền là gì? Quá trình nhân đôi ADN được diễn ra như thế nào? Bài viết dưới đây của VUIHOc sẽ giúp các em giải đáp một cách đầy đủ và chi tiết nhất.
![Gen Mã Di Truyền Và Quá Trình Nhân Đôi ADN: Lý Thuyết & Bài Tập](https://xcdn-cf.vuihoc.vn/upload/5c209fe6176b0/2022/03/17/1287_gen-ma-di-truyen-va-qua-trinh-nhan-doi-adn.png)
1. Gen
1.1. Khái niệm gen
Gen được định nghĩa là một đoạn của phân tử ADN mang thông tin mã hóa một chuỗi polipeptit hoặc một phân tử ARN.
Thông thường, gen được chia thành hai loại: gen cấu trúc và gen điều hòa, mỗi loại đảm nhận các chức năng riêng:
-
Gen cấu trúc: giữ vai trò hình thành thông tin.
-
Gen điều hòa: giữ chức năng và vai trò hình thành nên Protein.
1.2. Cấu trúc chung của gen
Cấu trúc chung của gen được chia thành ba vùng khác nhau, mỗi vùng cũng sẽ đảm nhiệm những vai trò khác nhau:
-
Vùng điều hòa: vùng nằm đầu tiên tại mạch mã gốc 3’. Tại đây, các trình tự của chuỗi Nucleotit dạng đặc biệt sẽ giúp ARN polimeraza có thể nhận ra, liên kết với nhau, khởi động quá trình phiên mã, cũng chính là quá trình điều hòa.
-
Vùng mã hóa: là vùng nằm ở giữa gen cấu trúc, có trách nhiệm đảm bảo vai trò vận chuyển thông tin mã hóa axit amin. Việc này tùy vào mã hóa liên tục hay không liên tục của từng loại sinh vật. Thông thường, mã hóa được tiến hành liên tục ở sinh vật nhân sơ và không liên tục tại sinh vật nhân thực.
-
Vùng kết thúc: vùng nằm tại mạch bổ sung đầu 5’. Vùng này đảm nhận kết thúc phiên mã.
3'(mạch mã gốc)
Vùng điều hòa |
Vùng mã hóa |
Vùng kết thúc |
Khởi động và điều hòa quá trình phiên mã | Mã hóa aa | Tín hiệu kết thúc phiên mã |
5'(mạch bổ sung)
Đăng ký ngay để được các thầy cô ôn tập kiến thức và xây dựng lộ trình đạt 9+ thi tốt nghiệp THPT!!!
2. Mã di truyền
2.1. Khái niệm mã di truyền
Mã di truyền chính là trình tự các Nucleotit (Nu) có trong gen. Ngoài ra chúng đóng vai trò quan trọng trong việc quy định trình tự của các axit amin và axit amin có trong phân tử Pr.
Mã di truyền bao gồm: bộ ba mã gốc trên ADN, bộ ba mã sao trên mARN và bộ ba đối mã trên tARN.
Để hiểu kỹ hơn về kiến thức này, các em học sinh có thể tham khảo bài viết: Bản chất của mã di truyền
2.2. Đặc điểm của mã di truyền
-
Mã di truyền là mã bộ 3: cứ ba Nucleotit đứng cạnh nhau mã hóa cho một axit amin hoặc có nhiệm vụ kết thúc chuỗi polipeptit.
-
Tại mARN, mã di truyền sẽ được đọc theo chiều 5’-3’. Các bộ ba mã sao được gọi là codon.
-
Đọc mã di truyền theo từng cụm 3 Nucleotit.
-
Không bộ ba nào mã hóa cùng lúc hai hoặc một số axit amin khác nhau và chúng mangtính đặc hiệu.
-
Tính thoái hóa: mỗi axit amin chỉ được mã hóa bởi một số bộ ba khác nhau.
-
Tính phổ biến: mỗi loài sinh vật đều được mã hóa theo nguyên tắc chung từ các mã giống nhau.
-
Gồm 64 bộ 3: 61 bộ mã hóa 20 axit amin, ba bộ kết thúc không mã hóa axit amin nào: 5’UAA3’; 5’UAG3’ và 5’UGA3’.
-
Bộ mở đầu: 5’AUG3’.
3. Quá trình nhân đôi ADN
3.1. Quá trình nhân đôi ADN diễn ra ở đâu?
-
Quá trình nhân đôi ADN diễn ra ở đâu? Quá trình này diễn ra trong nhân tế bào, tại các nhiễm sắc thể ở pha s của kì trung gian giữa hai lần phân bào.
-
Nhân đôi theo nguyên tắc bán bảo toàn (giữ lại một nửa) và bổ sung.
-
Các thành phần tham gia: ADN khuôn, các Nu tự do cùng các loại enzim.
3.2. Diễn biến quá trình nhân đôi ADN
Quá trình nhân đôi ADN diễn ra theo các bước sau:
-
Bước 1: Tháo xoắn phân tử ADN: Dưới tác dụng của enzim gyraza tại điểm khởi đầu (điểm Ori), ADN duỗi xoắn, 2 mạch tách nhau tạo thành đơn vị tái bản dạng chữ Y khi enzim Helicaza cắt đứt liên kết hidro.
-
Bước 2: Tổng hợp các mạch ADN mới: Theo nguyên tắc bổ sung: G - X, A - T. Mạch mã gốc tổng hợp ADN mới liên tục. Mạch bổ sung tổng hợp ngắt quãng tạo thành những đoạn Okazaki, sau đó enzim nối các đoạn đó lại với nhau.
-
Bước 3: Kết quả: 2 phân tử ADN được tạo thành trong đó tại mỗi phân tử có một mạch mới được tổng hợp, một mạch của ADN ban đầu (nguyên tắc bán bảo toàn).
3.3. Ý nghĩa của quá trình nhân đôi ADN
Quá trình nhân đôi ADN giúp truyền thông tin di truyền trong gen từ tế bào này sang thế hệ khác, thế hệ này sang thế hệ khác. Việc này đảm bảo sự sống được duy trì liên tục, mỗi loài sẽ có một bộ gen đặc trưng riêng và tương đối ổn định.
4. Một số bài tập trắc nghiệm về gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN
Câu 1: Mã di truyền:
A. Là quy tắc tương ứng giữa trình tự Nu và các aa
B. Là trình tự axit amin của Pr
C. Là trình tự các Nu của gen
D. Là tập hợp gen của tế bào
Đáp án: C
Câu 2: Quá trình nhân đôi của ADN không có ý nghĩa nào sau đây:
A. Tạo ra tế con có bộ nhiễm sắc thể khác bố mẹ
B. Làm vật chất di truyền được duy trì ổn định thông qua các thế hệ
C. Tạo điều kiện cho sự đột biến gen xuất hiện
D. Cơ sở cho sự nhân đôi của NST
Đáp án: A
Câu 3: Hai mạch mới của phân tử ADN được tổng hợp dưới tác dụng của enzim theo cách nào dưới đây?
A. Theo chiều 3’ - 5’ của mạch mới
B. Theo chiều 5’ - 3’ của mạch mới
C. Một mạch theo chiều 5’ - 3’, một mạch theo chiều 3’ - 5’
D. Hai mạch mới được tổng hợp ngẫu nhiên
Đáp án: B
Câu 4: Trong quá trình nhân đôi ADN, ADN con giống ADN mẹ là do:
A. Nguyên tắc nguyên tắc bổ sung và bán bảo toàn.
B. Nguyên tắc gián đoạn một nửa
C. Sự lắp ráp tuần tự các Nu
D. 1 bazơ bé liên kết bổ sung với 1 bazơ lớn
Đáp án: A
Câu 5: Trong cơ chế nhân đôi của ADN, nguyên tắc bán bảo toàn là trong 2 ADN mới hình thành:
A. 1 ADN giống ADN mẹ, ADN còn lại có cấu trúc thay đổi.
B. Hoàn toàn giống với ADN mẹ
C. Sự nhân đôi xảy ra theo chiều ngược nhau
D. Mỗi ADN có 1 mạch mới được tổng hợp và 1 mạch cũ
Đáp án: D
Câu 6: Một loài có chứa 10 tế bào nguyên phân liên tiếp với số lần bằng nhau hình thành các tế bào con, 2n bằng 20, nhân các tế bào con này có tổng cộng 25600 mạch Nucleotit. Các tế bào này đã nguyên phân bao nhiêu lần?
A. 4
B. 5
C. 6
D. 8
Đáp án: C
Tham khảo ngay bộ tài liệu ôn tập kiến thức và kỹ năng xử lý mọi dạng bài tập trong đề thi THPT và ĐGNL
Câu 7: Một gen có 2400 Nu. Khi gen nhân đôi ba lần thì môi trường nội bào cung cấp bao nhiêu Nu?
A. 2400
B. 3600
C. 8400
D. 16800
Đáp án: D
Câu 8: Khi 3 gen tự nhân đôi liên tiếp 5 lần thì số gen con được tạo ra là:
A. 64
B. 96
C. 72
D. 48
Đáp án: B
Câu 9: Gen A và B nhân đôi với một số lần khác nhau tạo ra tất cả 96 gen con. Giả sử gen A nhân đôi nhiều hơn gen B thì số lần nhân đôi của hai gen này là?
A. 4, 5
B. 5, 6
C. 6, 5
D. 3, 4
Đáp án: C
Câu 10: Quá trình nhân đôi ADN trong phân bào mang ý nghĩa:
A. Làm tăng lượng thông tin di truyền
B. Giúp đảm bảo tính ổn định về vật liệu di truyền giữa những thế hệ tế bào
C. Giúp chuẩn bị thông tin cho quá trình tổng hợp Pr
D. Chuẩn bị nguồn nguyên liệu cho quá trình phiên mã.
Đáp án: B
Câu 11: Một gen nhân đôi liên tiếp tạo ra 30 gen con có nguyên liệu mới hoàn toàn. Gen này đã nhân đôi số lần là:
A. 5
B. 6
C. 7
D. 8
Đáp án: A
Câu 12: Một vi khuẩn chứa ADN có N15 được chuyển sang nuôi cấy trong môi trường có N14. Sau 7 lần nhân đôi, có bao nhiêu mạch đơn ADN còn chứa N15?
A. 0
B. 2
C. 16
D. 32
Đáp án: B
Câu 13: Okazaki được tổng hợp theo cách nào:
A. Liên tục ngược với chiều tháo xoắn
B. Liên tục cùng chiều tháo xoắn
C. Gián đoạn ngược với chiều tháo xoắn
D. Gián đoạn cùng chiều tháo xoắn
Đáp án: C
Câu 14: Một tế bào có chứa cặp gen Aa, các alen đều dài 5100A. Nếu tế bào đang ở kỳ giữa quá trình nguyên phân thì có tổng cộng bao nhiêu Nu thuộc gen Aa?
A. 24000
B. 3000
C. 6000
D. 12000
Đáp án: D
Câu 15: Quá trình ADN được nhân đôi diễn ra ở nơi nào trong tế bào nhân thực?
A. Tế bào chất
B. Riboxom
C. Ty thể
D. Nhân tế bào
Đáp án: D
Câu 16: Tiến hành phiên mã và nhân bản ADN trong hai ống nghiệm riêng rẽ. Cần bổ sung vào hai ống thành phần nào dưới đây?
A. ARN mồi
B. ADN mạch khuôn
C. ADN polymeraza
D. ADN ligara
Đáp án: B
Câu 17: Số loại bộ mã khác nhau được tạo ra từ 3 loại Nu khác nhau là?
A. 9
B. 16
C. 48
D. 27
Đáp án: D
Câu 18: Di truyền học hiện đại chứng minh ADN nhân đôi theo nguyên tắc nào dưới đây:
A. Nguyên tắc bảo toàn
B. Nguyên tắc nửa gián đoạn
C. Nguyên tắc bán bảo toàn
D. B và C
Đáp án: D
Câu 19: Hiện tượng con có nhiều tính trạng giống với ba mẹ được giải thích bởi cơ chế nào dưới đây, ở cấp độ phân tử?
A. Sự tổng hợp Pr dựa trên thông tin di truyền trong ADN
B. Quá trình tổng hợp ARN
C. Quá trình nhân đôi ADN
D. Cả ba đáp án trên
Đáp án: D
Câu 20: Sự nhân đôi ADN diễn ra ở đâu đối với sinh vật nhân thực?
A. Pha G1
B. Pha G2
C. Kì trước
D. Pha S
Đáp án: D
PAS VUIHOC – GIẢI PHÁP ÔN LUYỆN CÁ NHÂN HÓA
Khóa học online ĐẦU TIÊN VÀ DUY NHẤT:
⭐ Xây dựng lộ trình học từ mất gốc đến 27+
⭐ Chọn thầy cô, lớp, môn học theo sở thích
⭐ Tương tác trực tiếp hai chiều cùng thầy cô
⭐ Học đi học lại đến khi nào hiểu bài thì thôi
⭐ Rèn tips tricks giúp tăng tốc thời gian làm đề
⭐ Tặng full bộ tài liệu độc quyền trong quá trình học tập
Đăng ký học thử miễn phí ngay!!
Trên đây là toàn bộ lý thuyết và bài tập về gen mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN kèm đáp án. Hy vọng các em đã có cho mình nguồn tài liệu bổ ích phục vụ việc học tập và ôn thi THPT quốc gia. Hãy truy cập ngay Vuihoc.vn để đăng ký tài khoản hoặc liên hệ trung tâm hỗ trợ để nhận thêm thật nhiều bài học Sinh 12 hay nhé!
>> Xem thêm:
![Banner afterpost tag lớp 12](https://xcdn-cf.vuihoc.vn/upload/5c209fe6176b0/2024/07/30/11eb_banner-2-min.png)